Trosbessen en kruisbessen geven snel vruchten (Ribes rubrum, Ribes uva-crispa)

BLOEMEN VAN DE RODE AALBESSEN (Ribes rubrum)


BLOEMEN VAN DE KRUISBESSEN OF STEKELBESSEN (Ribes uva-crispa).


JOSTABESSEN RIJPEN IN JULI. (Ribes 'Jostaberry')

De rode- en witte trosbes (Ribes rubrum), kruisbes (Ribes uva-crispa) en jostabes (Ribes 'Josta') zijn bessensoorten die allen tot de familie Grossulariaceae (bessenfamilie) behoren. Ze worden tot de groep "Houtig kleinfruit" of het "zachtfruit" gerekend. Ze zijn zeer winterhard en geven kort na het planten reeds een eerste oogst. Ze zijn geschikt voor grote, kleine en zelfs heel kleine tuinen. Vooral als leiplant zijn deze zachtfruitsoorten geschikt.

De meeste trosbessenbessen zijn eenvoudig te vermeerderen door middel van winterstekken/ houtstekken.
Lees meer over het stekken in de stekkalender.

Deze Ribessoorten zijn eenvoudig te kweken en vragen slechts weinig plaats en onderhoud. Ze zijn eenvoudig te snoeien en geven snel vruchten op een kleine plaats. Geschikt voor de sier- en fruittuin. De grond mag niet te nat zijn.

Veel oude kruisbessenrassen zijn vatbaar voor Amerikaanse meeldauw (schimmelziekte). Er bestaan ook nieuwe kruisbessenrassen die NIET aangetast worden.
Meer lezen over trosbessen, kruisbessen en jostabessen.
Momenteel staan de trosbessen en kruisbessen in bloei. Hou de grond onder de bessen onkruidvrij, zwart en gesloten om schade door lentenachtvorst te voorkomen.
Indien nodig kunnen deze bessen ook nog gesnoeid worden.

NUTTIGE WEBLINKS IVM TROSBESSEN EN KRUISBESSEN:
Fruithagen van witte en rode trosbessen.
Gemakkelijk te telen kleinfruit. Kleinfruit voor dummies!
Plantafstanden voor fruitsoorten.
Rode- en witte trosbessen plukken in juni.
Rode- en witte trosbessen snoeien geeft een vroegere oogst.
Rode- en witte trosbessen in een fruithaag planten
Trosbessen en kruisbessen geven snel vruchten.
Winterstekken van trosbessen.
Ziektetolerante kruisbessen planten
Zomersnoei bij houtig kleinfruit.
Snoeikalender fruitsoorten
Groente- en Fruit Encyclopedie met snoeiinformatie van trosbessen en ander houtig kleinfruit.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Ziektetolerante kruisbessen planten en snoeien is eenvoudig!

Plantgoed van kruisbessen in pot geeft een vlotte hergroei.

Kruisbessen op stam zijn gemakkelijk te verzorgen.

Rijpe kruisbessen begin juli.

Overzicht van ziektetolerante kruisbessen met rijptijd vanaf juni tot augustus.
KLIK OP DE AFBEELDING OM DEZE GROTER TE MAKEN!

Planttips, rassenkeuze, snoei en teeltsystemen van kruisbes/ stekelbes.
Er bestaan verschillende kruisbessenrassen die weinig of niet gevoelig zijn aan de gevreesde meeldauwschimmel. De meeste oude kruisbessenrassen zijn ERG vatbaar voor Amerikaanse kruisbessenmeeldauw. De nieuwe kruisbessenrassen zijn meestal ongevoelig aan kruisbessenmeeldauw en zijn daarnaast erg productief.
Kruisbessen (stekelbessen) kunnen geteeld worden als struik, als rechte haag en als stamboompje. De hoogste productie en de gemakkelijkste snoei is bij de teelt als rechte haag aan draden.
De grootste kruisbessen komen aan lange eenjarige twijgen die rechtstreeks op de harttak (middentak) staan. Korte en samengestelde takken worden daarom verwijderd bij de snoei. Ook te laag zittend vruchthout en grondscheuten worden verwijderd.

Een goede wintersnoei geeft grotere bessen die gemakkelijker te oogsten zijn.
ENKELE SNOEITIPS VOOR KRUISBESSEN:
- Snoei de zijtakken terug tot op een (stevige) jonge twijg die KORT bij de hoofdstam staat.
- Indien er enkel korte twijgjes aanwezig zijn dan snoei je die op enkele cm terug.
- Dun de twijgen wat uit zodat je met de handen tussen de twijgen kan.
- Verwijder laagstaande twijgen (onder de 30 cm) volledig.
- Maak de hoofdstam regelmatig mooi verticaal vast en verwijder bovenaan de concurrent van de verlengenis.
- De dikste bessen bekomt u op lange (stevige) eenjarige twijgen. Korte twijgen geven kleine vruchten en zijn moeilijker te plukken.
- Te snoeien vanaf januari tot maart. Vroeg snoeien geeft de beste groei.
Meer lezen over planttips van meeldauwvrije kruisbessen (Ribes uva-crispa).
Niet alle kleinfruitsoorten worden op dezelfde wijze gesnoeid!

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM KRUISBESSEN:
Bladval bij kruisbessen voorkomen.
Knoppen van kruisbessen/stekelbessen beschermen tegen vogelvraat.
Kruisbessen en trosbessen geven snel vruchten.
Kruisbessen vermeerderen door winterstekken.
Kruisbessen en zwarte bessen aangetast door Amerikaanse kruisbessenmeeldauw.
Plantafstanden voor fruitsoorten.
Plantenziekten & plagen op fruitbomen en fruitstruiken.
Roestschimmel op kruisbessen.
Vraatschade aan de bladeren van kruisbessen door de kruisbessenbladwesp.
Worcesterberry, een ziektetolerante kruisbes.
Groente- en Fruit Encyclopedie met plant- en snoeitips voor kruisbessen. ISBN 978-90-215-4617-9 Auteurs: Luc Dedeene & Guy De Kinder.
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Kruisbessen/stekelbessen beschermen voor vogelvraat.

Bij vorstweer (en sneeuwweer) kunnen sommige vogelsoorten de knoppen van kruisbessen (stekelbessen), rode trosbessen en witte trosbessen (jenevers) op eten.
Op gevoelige plaatsen, waar veel vogels aanwezig zijn, kan je best de wintersnoei daarom uitstellen tot maart. Een bescherming met een vogelnet is ook mogelijk, maar kost extra werk en geld.
Meer lezen over ziekten en plagen op trosbessen en kruisbessen (Ribes-soorten).
Fruitsoorten en fruitnamen interactief leren. .

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM KRUISBESSEN - RIBES UVA-CRISPA:
Abnormale bladval bij kruisbessen (Ribes uva-crispa).
Eerste kruisbessen/stekelbessen oogsten in juni.
Herfststekken van kruisbessen/stekelbessen (Ribes uva-crispa).
Kruisbessen vermeerderen door herfststekken.
Kruisbessen in de winter beschermen tegen vogelvraat.
Kruisbes Worcesterberry heeft een sterke en gezonde groei.
Kruisbessen aangetast door Amerikaanse meeldauw.
Kruisbessen en trosbessen geven snel bessen.
Roestschimmel op bladeren van kruisbessen.
Rupsenvraat aan bladeren van kruisbessen.
Vraatschade van de taxuskever.
Ziektetolerante kruisbessen - Ribes uva-crispa cv's planten.
Groente- en fruit encyclopedie met info over rassenkeuze, teelt en verzorging van kruisbessen.
Meer lezen over wetenschappelijke fruitnamen in "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen".

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Kruisbessen vermeerderen door herfststekken.

Foto 01: Lekkere kruisbessen in juli.

Foto 02: Hielstek (winterstek) van ca 20 cm lengte.

Foto 03: Stekken die op zwarte plasticfolie worden geplant wortelen beter en sneller.

Kruisbessen/ stekelbessen zijn op te kweken als vrij groeiende struikvorm maar ook als spilboompje.
De groengele of rode, knappende bessen zijn saprijk en erg lekker als je ze vers kan afplukken.
De bessen zijn gemakkelijk om in te vriezen, te verwerken tot jam of te gebruiken bij gebak.
Kruisbessen kunnen in het najaar gesnoeid worden en het snoeihout is te gebruiken als stekhout om er houtstekken uit te knippen.
Bij de snoei wordt ruim de helft van het aanwezige hout verwijderd. Het stekken van kruisbessen kan in augustus - september ofwel in november gebeuren.
Meer lezen over het vermeerderen van kruisbessen door stekken en afleggen.

Probeer enkel planten te vermeerderen van gezonde moederplanten. Sommige planten worden aangetast door Amerikaanse kruisbessenmeeldauw, waarbij vooral de twijgtoppen aangetast worden.
Meer lezen over de snoei en verzorging van kruisbessen en trosbessen/ aalbessen.

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM KRUISBESSEN:
Bladval (schimmel) bij kruisbessen
Herfststekken van kruisbessen - Ribes uva-crispa
Index snoeien en verzorgen van kruisbessen en trosbessen/ aalbessen.
Index vermeerderen van kruisbessen door stekken en afleggen.
Kruisbessen aangetast door Amerikaanse meeldauw
Kruisbessen beschermen tegen vogelvraat (december)
Kruisbessen en trosbessen geven snel bessen
Kruisbessen snoeien en planten
Kruisbessen vermeerderen door herfststekken
Roestschimmel op kruisbessen (Ribes uva-crispa)
Vraatschade aan bladeren van kruisbessen door de kruisbessenbladwesp
Worcesterberry, een gezonde sterkgroeiende kruisbes
Denksport: fruitsoorten visueel herkennen
Index planten vermeerderen door stekken
Groente- en fruit encyclopedie met info over rassenkeuze, teelt en verzorging van fruitplanten.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Herfststekken van kruisbessen - Ribes uva-crispa

Foto 01: Hielstek bij kruisbessen.

Foto 02: Winterstekken van kruisbessen op zwarte plastiek uitgeplant.

Foto 03: Rode kruisbessen (Ribes uva-crispa)

Bij de snoei van kruisbessen (Ribes uva-crispa) wordt ruim de helft van het aanwezige hout verwijderd. Uit het snoeihout kan men vele stekken knippen.
Het stekken van kruisbessen kan in augustus - september ofwel in november gebeuren.
Bij voorkeur worden er hielstekken/ voetstekken genomen, daar de beworteling hier veel beter is dan bij gewone stekken. Goede hielstekken zijn ca 30 cm lang, hebben onderaan een voetje van meerjarig hout en worden bovenaan boven een knop afgeknipt.
Gebruik voor de gewone stekken zeer stevige, lange houtachtige, eenjarige twijgen De steklengte is ca 30 cm. Bovenaan wordt de stek net boven een knop afgeknipt.
De stekken wortelen meestal gemakkelijk. Eventuele aanwezige bladeren worden best verwijderd, daar ze later toch afvallen.
Deze herfststekken kunnen rechtstreeks in potten met stekgrond gestoken worden. Steek telkens een drietal stekken in één pot en druk aan de stekbasis goed aan.
Bewortelingshormonen of groeistoffen (Rhizopon) zijn meestal niet nodig.
Zie ook stekkalender fruitsoorten voor het stekken van andere fruitsoorten.
Meer lezen over het vermeerderen van kruisbessen (afleggen, stekken, enten)

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM KRUISBESSEN - RIBES UVA-CRISPA:
Bladval bij kruisbessen (Ribes uva-crispa).
Eerste kruisbessen/stekelbessen oogsten in juni.
Herfststekken van kruisbessen/stekelbessen (Ribes uva-crispa).
Kruisbessen vermeerderen door herfststekken.
Kruisbessen in de winter beschermen tegen vogelvraat.
Kruisbes Worcesterberry heeft een sterke en gezonde groei.
Kruisbessen aangetast door Amerikaanse meeldauw.
Kruisbessen en trosbessen geven snel bessen.
Roestschimmel op bladeren van kruisbessen.
Rupsenvraat aan bladeren van kruisbessen.
Vraatschade van de taxuskever.
Ziektetolerante kruisbessen - Ribes uva-crispa cv's planten.
Groente- en fruit encyclopedie met info over rassenkeuze, teelt en verzorging van kruisbessen.

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM STEKKEN VAN PLANTEN:
Stekken van planten in september.
Bessenstruiken (Ribes-soorten) vermeerderen door stekken.
Bramen - Rubus fruticosus vermeerderen door stekken.
Bramen - Rubus fruticosus vermeerderen met topafleggen en stekken.
Bramen en frambozen (Rubus soorten) vermeerderen door wortelstekken.
Druiven - Vitis vinifera vermeerderen door stekken.
Fruitboomonderstammen vermeerderen door stekken.
Kiwibessen - Actinidia arguta vermeerderen door stekken.
Sleedoorn/zwarte doorn (Prunus spinosa) vermeerderen door stekken.
Vijgen - Ficus carica vermeerderen door stekken.
Fruitsoorten vermeerderen door stekken (index-pagina).
Stekkalender voor alle fruitsoorten per maand.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Kruisbessen aangetast door Amerikaanse meeldauw?

Niet alleen kruisbessen of stekelbessen (Ribes uva-crispa) maar ook zwarte trosbessen (Ribes nigrum) zijn vatbaar!
Witte of grijsachtige vlekken op bladeren en vruchten. De bessen welke aangetast zijn hebben een bittere smaak. De schimmel overwintert op het jonge hout. Vanaf de bessen een erwt grootte hebben worden ze al aangetast.
Oudere rassen zijn meestal erg vatbaar en zouden wekelijks preventief behandeld moeten worden vanaf half mei. Praktisch kan u beter een ziektegevoelig ras rooien (verwijderen) en vervangen door een nieuw meeldauwtolerant ras!
Als je een nieuwe kruisbes koopt vraag je best naar een meeldauwtolerant ras.
Zeer vatbaar zijn o.a. 'Achilles', 'Whinhams Industry', 'White Smith' en 'Early Sulphur'.
Tolerant (weinig of niet vatbaar) zijn o.a. 'Invicta', 'Worcester', 'Pax', 'Xenia' en 'Hinnonmacki'.
Meer lezen over meeldauwziekte op kruisbessen - Ribes uva-crispa.
Ook sommige rassen van zwarte trosbessen (Ribes nigrum) zijn vatbaar voor Amerikaanse meeldauw.
Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.
Diverse kleinfruitsoorten zien en proeven kan u op de opentuindag van Marc Geens komend weekend (9 en 10 juli).
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Roestschimmel op kruisbessen (Ribes uva-crispa)?

Behalve kruisbessen (Ribes uva-crispa) kunnen ook zwarte trosbessen (Ribes nigrum) aangetast worden. Er kunnen meerdere verschillende roestschimmels voorkomen.
De blaasroestschimmel (Cronartium ribicola) tast in de winter dennenbomen (Pinus soorten) aan en in de zomer kruisbessen of zwarte bessen (= tussenwaardplant).
De gele bladvlekkenroest (Melampsora ribesii-viminalis) komt voor op kruisbessen en op Salix viminalis (= Katwilg of teenwilg)
Niet alle rassen zijn even gevoelig. Sommige nieuwe rassen zijn tolerant aan roest.
Symptomen:
Geeloranje of oranje puntjes of vlekken aan de bladonderzijde. Stengels kunnen soms ook aangetast worden.
Aan de bladbovenzijde ziet men een geelverkleuring waarin bruine vlekjes voorkomen. Later kunnen er gaten in de bladschijf vallen.
Roestgele bladeren vergelen en vallen af.
Preventie:
- Luchtig snoeien.
- Zorg dat de planten na regen snel opdrogen. Plant geen kruisbessen onder bomen of struiken!
- Laat geen hoog opgroeiende begroeiing toe.
- Plant geen zwarte trosbessen en kruisbessen in de omgeving van gevoelige pijnboomsoorten (Pinus soorten) of nabij katjeswilgen (Salix viminalis)
Bestrijding:
Preventief behandelen met o.a. zwavelproducten (Spuitzwavel) vanaf de knoppen uitlopen en dit om de 2-3 weken herhalen.

Meer lezen over ziekten en plagen bij trosbessen en kruisbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Vraatschade aan bladeren van kruisbessen (Ribes uva-crispa).

Er is nog steeds gevaar op vraatschade van bastaardrupsen bij kruisbessen of stekelbessen - Ribes uva-crispa. (Herhaling van blog in april)
De bastaardrupsen van de kruisbessenbladwesp (Nematus / Scopolii ribesii) zijn ongeveer 2,5 cm lang en lichtgroen met zwarte vlekjes. Ze kunnen einde april of begin mei op korte tijd alle bladeren van kruisbessen/ stekelbessen opeten. (Ribes uva-crispa). De rode, witte en zwarte trosbessen worden meestal NIET aangetast.
De verschillende bladetende rupsen kunnen biologisch bestreden worden met het bacteriepreparaat Bacillus thuringiensis aizawai. (= BT)
Ook kunnen sterk geurende planten in de nabijheid een aantasting sterk verminderen of soms voorkomen. Bladeren en scheuten (dieven) van tomaten die op of onder de planten gelegd worden kunnen aantastingen van de bastaardrupsen voorkomen.

Helpen deze maatregelen niet of zijn ze onvoldoende?
Controleer dan dagelijks uw kruisbessen, verzamel alle rupsen in een emmer en geef ze nadien aan de kippen. Gewoon de bastaardrupsen platdrukken kan natuurlijk ook. De eitjes zitten langs de bladnerven (bladonderzijde) en door die weg te wrijven komen ze niet meer uit.
Meer lezen over het gezond houden van de fruittuin.

Soms kan de gegroefde lapsnuitkever (taxuskever) ook bladeren beschadigen van kruisbessen. Meer lezen over de lapsnuitkever - taxuskever.

Naast vraatschade kan er ook bladval en Amerikaanse kruisbessenmeeldauw voorkomen op kruisbessen.
Een overzicht van alle mogelijke problemen op kruisbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen?
Schrijf Je Hier In Voor De Fruit-ABC Nieuwsbrief.

Eerste kruisbessen of stekelbessen oogsten? (Ribes uva-crispa)

De vroegst rijpe kruisbessen of stekelbessen (Ribes uva-crispa) zijn 'Risulfa' en 'Xenia'.
'Xenia' (foto 1) heeft matig grote, roodbruine bessen. De takken hebben opvallend weinig stekels.
'Risulfa' (foto 2) heeft vrij dikke, gele en zoete bessen die snel aanrijpen.
'Hinnonmaeki' is iets later rijp. De 'Hinnonmacki Geel' heeft gele gladde bessen die middelgroot zijn. De 'Hinnonmacki Rood' heeft rode, gladde bessen.

'Invicta' (foto 3) heeft matig grote groengele, licht behaarde, zoete bessen en is normaal gestekeld.
Op zandgronden zijn de kruisbessen vroeger oogstbaar dan op zwaardere gronden.
Onrijpe kruisbessen bevatten veel pectine en zijn bijzonder geschikt om te verwerken tot confituur of jam.
Meer lezen over kruisbessen/stekelbessen (Ribes uva-crispa).
Kruisbessen zijn er in vroege en late rassen. Dit jaar (2011) zijn de kruisbessen enkele weken vroeger rijp dan andere jaren. Zie tabel met overzicht.

(KLIK OP DE AFBEELDING OM DEZE GROTER TE MAKEN)
Zin om te proeven? Breng dan een bezoekje aan de 'Proef'tuin van Marc Geens waar je al die rassen kan bekomen.
Opentuindag in de kruisbessen-'proeftuin' van Marc Geens te Zomergem. Op zaterdag en zondag 9 en 10 juli 2011 staan de tuindeuren weer open en dit telkens vanaf 9u30 tot 17 uur. Meer info: www.proeftuin.info
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Amerikaanse Meeldauw op kruisbessen (stekelbessen).

Deze schimmelziekte kan voorkomen op kruisbessen/ stekelbessen (Ribes uva-crispa) en op zwarte trosbessen (Ribes nigrum). Vooral de oudere rassen zijn erg vatbaar. Nieuwe kruisbessenrassen zijn meestal ongevoelig.
De veroorzaker van meeldauw (Podosphaera mors-uvae) overwintert op de jonge twijgen en in de knoppen waaruit in het voorjaar besmette scheuten groeien. Hieruit komen sporen vrij die bij een hoge luchtvochtigheid en warm weer (18-25°C.) voor nieuwe infecties zorgen.

Biologische bestrijding:
- Zorg voor een goede verluchting in het gewas door een luchtige uitdunningssnoei toe te passen.
- Plant geen kruisbessen onder of tussen bomen, want na regen blijven ze langdurig nat.
- Aangetaste scheuten regelmatig wegknippen en vernietigen.
- Plant geen oude, vatbare rassen maar kies voor nieuwe tolerante ziektetolerante rassen!

Bestrijding:
Een preventieve behandeling vanaf het begin van de bloei met spuitzwavel. Regelmatig (om de 10 dagen) opnieuw behandelen.
Na het einde van de bloei opnieuw behandelen.
Zorg dat het product goed doordringt in het gewas en hou rekening met de veiligheidstermijn van het product.

Meer lezen over Amerikaanse meeldauw (witziekte) op kruisbessen en zwarte trosbessen.
Behalve Amerikaanse meeldauw kan er soms ook bladval optreden. Ook vraatschade van rupsen komt vaak voor.
Meer lezen over ziekten en plagen bij kruisbessen en trosbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.
Kruisbessen in pot kunnen nog steeds geplant worden. Plant bij voorkeur rassen die weinig of niet vatbaar zijn voor schimmels!
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Trosbessen en kruisbessen geven snel vruchten (Ribes rubrum, Ribes uva-crispa)

BLOEMEN VAN DE RODE AALBESSEN (Ribes rubrum)


BLOEMEN VAN DE KRUISBESSEN OF STEKELBESSEN (Ribes uva-crispa).


JOSTABESSEN RIJPEN IN JULI. (Ribes 'Jostaberry')

De rode- en witte trosbes (Ribes rubrum), kruisbes (Ribes uva-crispa) en jostabes (Ribes 'Josta') zijn bessensoorten die allen tot de familie Grossulariaceae (bessenfamilie) behoren. Ze worden tot de groep "Houtig kleinfruit" of het "zachtfruit" gerekend. Ze zijn zeer winterhard en geven kort na het planten reeds een eerste oogst. Ze zijn geschikt voor grote, kleine en zelfs heel kleine tuinen. Vooral als leiplant zijn deze zachtfruitsoorten geschikt.

De meeste trosbessenbessen zijn eenvoudig te vermeerderen door middel van winterstekken/ houtstekken.
Lees meer over het stekken in de stekkalender.

Deze Ribessoorten zijn eenvoudig te kweken en vragen slechts weinig plaats en onderhoud. Ze zijn eenvoudig te snoeien en geven snel vruchten op een kleine plaats. Geschikt voor de sier- en fruittuin. De grond mag niet te nat zijn.

Veel oude kruisbessenrassen zijn vatbaar voor Amerikaanse meeldauw (schimmelziekte). Er bestaan ook nieuwe kruisbessenrassen die NIET aangetast worden.
Meer lezen over trosbessen, kruisbessen en jostabessen.
Momenteel staan de trosbessen en kruisbessen in bloei. Hou de grond onder de bessen onkruidvrij, zwart en gesloten om schade door lentenachtvorst te voorkomen. Vorstschade aan de bloemen geeft trossen die niet mooi gevuld zijn.
Indien nodig kunnen deze bessen ook nog gesnoeid worden.
Lees meer over het snoeitijdstip en de snoei van fruit in de snoeikalender.

Uitvoerige informatie over de rassenkeuze, teelt en verzorging van kleinfruit kan u vinden in de "Groente & Fruit Encyclopedie".
Meer lezen over de Groente & Fruit Encyclopedie (Auteurs: Luc Dedeene & Guy De Kinder, Kosmos Uitgevers)
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Ziektetolerante kruisbessen planten en snoeien is eenvoudig!

Plantgoed van kruisbessen in pot geeft een vlotte hergroei.

Kruisbessen op stam zijn gemakkelijk te verzorgen.

Rijpe kruisbessen begin juli.
Planttips, rassenkeuze, snoei en teeltsystemen van kruisbes/ stekelbes.
Er bestaan verschillende kruisbessenrassen die weinig of niet gevoelig zijn aan de gevreesde meeldauwschimmel. De meeste oude kruisbessenrassen zijn ERG vatbaar voor Amerikaanse kruisbessenmeeldauw. De nieuwe kruisbessenrassen zijn meestal ongevoelig aan kruisbessenmeeldauw en zijn daarnaast erg productief.
Kruisbessen (stekelbessen) kunnen geteeld worden als struik, als rechte haag en als stamboompje. De hoogste productie en de gemakkelijkste snoei is bij de teelt als rechte haag aan draden. (= fruithaag)
De grootste kruisbessen komen aan lange eenjarige twijgen die rechtstreeks op de harttak (middentak) staan. Korte en samengestelde takken worden daarom verwijderd bij de snoei. Ook te laag zittend vruchthout en grondscheuten worden verwijderd.

Een goede wintersnoei geeft grotere bessen die gemakkelijker te oogsten zijn.
ENKELE SNOEITIPS VOOR KRUISBESSEN:
- Snoei de zijtakken terug tot op een (stevige) jonge twijg die KORT bij de hoofdstam staat.
- Indien er enkel korte twijgjes aanwezig zijn dan snoei je die op enkele cm terug.
- Dun de twijgen wat uit zodat je met de handen tussen de twijgen kan.
- Verwijder laagstaande twijgen (onder de 30 cm) volledig.
- Maak de hoofdstam regelmatig mooi verticaal vast en verwijder bovenaan de concurrent van de verlengenis.
- De dikste bessen bekomt u op lange (stevige) eenjarige twijgen. Korte twijgen geven kleine vruchten en zijn moeilijker te plukken.
- Te snoeien vanaf januari tot maart. Vroeg snoeien geeft de beste groei.
Meer lezen over planttips van meeldauwvrije kruisbessen (Ribes uva-crispa).
Niet alle kleinfruitsoorten worden op dezelfde wijze gesnoeid!
Uitvoerige informatie over het snoeien kan u vinden in de "Groente & Fruit Encyclopedie". Het snoeien van elke fruitsoort wordt er uitgelegd aan de hand van tekeningen, tekst en foto's.
Meer lezen over de Groente & Fruit Encyclopedie (Auteurs: Luc Dedeene & Guy De Kinder, Kosmos Uitgevers)
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Kruisbessen/stekelbessen beschermen voor vogelvraat.

Bij vorstweer (en sneeuwweer) kunnen sommige vogelsoorten de knoppen van kruisbessen (stekelbessen), rode trosbessen en witte trosbessen (jenevers) op eten.
Op gevoelige plaatsen, waar veel vogels aanwezig zijn, kan je best de wintersnoei daarom uitstellen tot maart. Een bescherming met een vogelnet is ook mogelijk, maar kost extra werk en geld.
Meer lezen over ziekten en plagen op trosbessen en kruisbessen (Ribes-soorten).
Fruitsoorten en fruitnamen interactief leren.
Meer lezen over wetenschappelijke fruitnamen in "ABC van het plantenlatijn. Betekenis van botanische namen".

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Kruisbessen vermeerderen door herfststekken.

Lekkere kruisbessen in juli.


Hielstek (winterstek) van ca 20 cm lengte.


Stekken die op zwarte plasticfolie worden geplant wortelen beter en sneller.

Kruisbessen/ stekelbessen zijn op te kweken als vrij groeiende struikvorm maar ook als spilboompje.
De groengele of rode, knappende bessen zijn saprijk en erg lekker als je ze vers kan afplukken (Pluktijd in einde juni - juli). Kruisbessen zijn eenvoudig in te vriezen, te verwerken tot jam of te gebruiken bij gebak.
Kruisbessen kunnen in het najaar gesnoeid worden en het snoeihout is te gebruiken als stekhout om er houtstekken uit te knippen.
Bij de herfstsnoei wordt ruim de helft van het aanwezige hout verwijderd. Het stekken van kruisbessen kan in augustus - september ofwel in november gebeuren.
Meer lezen over het vermeerderen van kruisbessen door stekken en afleggen.

Probeer enkel planten te vermeerderen van gezonde moederplanten. Sommige planten worden aangetast door Amerikaanse kruisbessenmeeldauw, waarbij vooral de twijgtoppen aangetast worden. Kies bij het aanplanten voor ziektetolerante rassen!
Meer lezen over de snoei en verzorging van kruisbessen en trosbessen/ aalbessen.
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Herfststekken van kruisbessen (stekelbessen).

Hielstek bij kruisbessen.

Wnterstekken van kruisbessen op zwarte plastiek uitgeplant.

Rode kruisbessen (Ribes uva-crispa)

Bij de snoei van kruisbessen (Ribes uva-crispa) wordt ruim de helft van het aanwezige hout verwijderd. Uit het snoeihout kan men vele stekken knippen.
Het stekken van kruisbessen kan in augustus - september ofwel in november gebeuren.
Bij voorkeur worden er hielstekken/ voetstekken genomen, daar de beworteling hier veel beter is dan bij gewone stekken. Goede hielstekken zijn ca 30 cm lang, hebben onderaan een voetje van meerjarig hout en worden bovenaan boven een knop afgeknipt.
Gebruik voor de gewone stekken zeer stevige, lange houtachtige, eenjarige twijgen De steklengte is ca 30 cm. Bovenaan wordt de stek net boven een knop afgeknipt.
De stekken wortelen meestal gemakkelijk. Eventuele aanwezige bladeren worden best verwijderd, daar ze later toch afvallen.
Deze herfststekken kunnen rechtstreeks in potten met stekgrond gestoken worden. Steek telkens een drietal stekken in één pot en druk aan de stekbasis goed aan.
Bewortelingshormonen of groeistoffen (Rhizopon) zijn meestal niet nodig.
Zie ook stekkalender fruitsoorten voor het stekken van andere fruitsoorten.
Meer lezen over het vermeerderen van kruisbessen (afleggen, stekken, enten)
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Amerikaanse meeldauw op kruisbessen?

Niet alleen kruisbessen of stekelbessen (Ribes uva-crispa) maar ook zwarte trosbessen zijn vatbaar!
Witte of grijsachtige vlekken op bladeren en vruchten. De bessen welke aangetast zijn hebben een bittere smaak. De schimmel overwintert op het jonge hout. Vanaf de bessen een erwt grootte hebben worden ze al aangetast.
Oudere rassen zijn meestal erg vatbaar en zouden wekelijks preventief behandeld moeten worden vanaf half mei. Praktisch kan u beter een ziektegevoelig ras rooien (verwijderen) en vervangen door een nieuw meeldauwtolerant ras!
Als je een nieuwe kruisbes koopt vraag je best naar een meeldauwtolerant ras.
Zeer vatbaar zijn o.a. Achilles, Whinhams Industry, White Smith en Early Sulphur
Tolerant (weinig of niet vatbaar) zijn o.a. Invicta, Worcester, Pax en Hinnonmacki.
Meer lezen over meeldauwziekte op kruisbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.

Roestschimmel op kruisbessen?

Behalve kruisbessen (Ribes uva-crispa) kunnen ook zwarte trosbessen (Ribes nigrum) aangetast worden. Er kunnen meerdere verschillende roestschimmels voorkomen.
De blaasroestschimmel (Cronartium ribicola) tast in de winter dennenbomen (Pinus soorten) aan en in de zomer kruisbessen of zwarte bessen (= tussenwaardplant).
De gele bladvlekkenroest (Melampsora ribesii-viminalis) komt voor op kruisbessen en op Salix viminalis (= Katwilg of teenwilg)
Niet alle rassen zijn even gevoelig. Sommige nieuwe rassen zijn tolerant aan roest.
Symptomen:
Geeloranje of oranje puntjes of vlekken aan de bladonderzijde. Stengels kunnen soms ook aangetast worden.
Aan de bladbovenzijde ziet men een geelverkleuring waarin bruine vlekjes voorkomen. Later kunnen er gaten in de bladschijf vallen.
Roestgele bladeren vergelen en vallen af.
Preventie:
- Luchtig snoeien.
- Zorg dat de planten na regen snel opdrogen. Plant geen kruisbessen onder bomen of struiken!
- Laat geen hoog opgroeiende begroeiing toe.
- Plant geen zwarte trosbessen en kruisbessen in de omgeving van gevoelige pijnboomsoorten (Pinus soorten) of nabij katjeswilgen (Salix viminalis)
Bestrijding:
Preventief behandelen met o.a. zwavelproducten (Spuitzwavel) vanaf de knoppen uitlopen en dit om de 2-3 weken herhalen.

Meer lezen over ziekten en plagen bij trosbessen en kruisbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Eerste kruisbessen oogsten?

De vroegst rijpe kruisbessen of stekelbessen (Ribes uva-crispa) zijn 'Risulfa' en 'Xenia'.
'Risulfa' heeft vrij dikke, gele en zoete bessen die snel aanrijpen.
'Xenia' heeft matig grote, roodbruine bessen. De takken hebben opvallend weinig stekels.
'Hinnonmaeki' is iets later rijp. De 'Hinnonmacki Geel' heeft gele gladde bessen die middelgroot zijn. De 'Hinnonmacki Rood' heeft rode, gladde bessen.
Op zandgronden zijn de kruisbessen vroeger oogstbaar dan op zwaardere gronden.
Onrijpe kruisbessen bevatten veel pectine en zijn bijzonder geschikt om te verwerken tot confituur of jam.
Meer lezen over kruisbessen/stekelbessen (Ribes uva-crispa).

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.

Vraatschade aan bladeren van kruisbessen.

Er is nog steeds gevaar op vraatschade van bastaardrupsen bij kruisbessen of stekelbessen - Ribes uva-crispa. (Herhaling van blog in april)
De bastaardrupsen van de kruisbessenbladwesp (Nematus / Scopolii ribesii) zijn ongeveer 2,5 cm lang en lichtgroen met zwarte vlekjes. Ze kunnen einde april of begin mei op korte tijd alle bladeren van kruisbessen/ stekelbessen opeten. (Ribes uva-crispa). De rode, witte en zwarte trosbessen worden meestal NIET aangetast.
De verschillende bladetende rupsen kunnen biologisch bestreden worden met het bacteriepreparaat Bacillus thuringiensis aizawai. (= BT)
Ook kunnen sterk geurende planten in de nabijheid een aantasting sterk verminderen of soms voorkomen. Bladeren en scheuten (dieven) van tomaten die op of onder de planten gelegd worden kunnen aantastingen van de bastaardrupsen voorkomen.

Helpen deze maatregelen niet of zijn ze onvoldoende?
Controleer dan dagelijks uw kruisbessen, verzamel alle rupsen in een emmer en geef ze nadien aan de kippen. Gewoon de bastaardrupsen platdrukken kan natuurlijk ook. De eitjes zitten langs de bladnerven (bladonderzijde) en door die weg te wrijven komen ze niet meer uit.
Meer lezen over het gezond houden van de fruittuin.

Soms kan de gegroefde lapsnuitkever (taxuskever) ook bladeren beschadigen van kruisbessen. Meer lezen over de lapsnuitkever - taxuskever.

Naast vraatschade kan er ook bladval en Amerikaanse kruisbessenmeeldauw voorkomen op kruisbessen.
Een overzicht van alle mogelijke problemen op kruisbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.

Amerikaanse Meeldauw op kruisbessen

Deze schimmelziekte kan voorkomen op kruisbessen/ stekelbessen (Ribes uva-crispa) en op zwarte trosbessen (Ribes nigrum). Vooral de oudere rassen zijn erg vatbaar. Nieuwe kruisbessenrassen zijn meestal ongevoelig.
De veroorzaker van meeldauw (Podosphaera mors-uvae) overwintert op de jonge twijgen en in de knoppen waaruit in het voorjaar besmette scheuten groeien. Hieruit komen sporen vrij die bij een hoge luchtvochtigheid en warm weer (18-25°C.) voor nieuwe infecties zorgen.

Biologische bestrijding: zorg voor een goede verluchting in het gewas door een luchtige uitdunningssnoei toe te passen. Plant geen kruisbessen onder of tussen bomen, want na regen blijven ze langdurig nat. Aangetaste scheuten regelmatig wegknippen en vernietigen. Plant geen oude, vatbare rassen maar kies voor nieuwe tolerante ziektetolerante rassen!

Bestrijding: Een preventieve behandeling vanaf het begin van de bloei met spuitzwavel. Regelmatig (om de 10 dagen) opnieuw behandelen.
Na het einde van de bloei opnieuw behandelen.
Zorg dat het product goed doordringt in het gewas en hou rekening met de veiligheidstermijn van het product.

Meer lezen over Amerikaanse meeldauw (witziekte) op kruisbessen en zwarte trosbessen.
Behalve Amerikaanse meeldauw kan er soms ook bladval optreden. Ook vraatschade van rupsen komt vaak voor.
Meer lezen over ziekten en plagen bij kruisbessen en trosbessen.

Het is niet altijd eenvoudig om ziekten en plagen op cultuurplanten te determineren.
Een overzicht van nuttige weblinks plantenziekten en plagen: diagnose, voorkoming en biologische bestrijding bij fruit, groenten en sierplanten.