Tomatenfestival te Kalmthout op 6 en 7 september 2014!

Er zijn honderden verschillende oude tomatenrassen en een groot aantal daarvan kan u volgend weekend bewonderen!

WAAR?
Arboretum te Kalmthout, Heuvel 2 te 2920 Kalmthout (België, Provincie Antwerpen).
Bijzondere tentoonstelling van meer dan driehonderd verschillende tomatenrassen in het historische Vangeertenhof.
Enorme variatie in vormen, kleuren en smaken. Elk tomatenras heeft een typische smaak en van sommige mag je zelfs proeven!
Zaden van bijzondere tomatenrassen kan u daar ook bekomen.

TOEGANG?
Van 10 tot 17 uur.
Inkom 7 Euro.
Meer informatie over het tomatenfestival: http://www.arboretumkalmthout.be/

NUTTIGE WEBLINKS IVM BIJZONDERE TOMATEN.
Fotoalbum bijzondere tomaten (2014).
Gezonde, groene tomaten laten narijpen!
Groente- en Fruit Encyclopedie met teeltinformatie van tomaten en andere groenten.
Teeltinformatie van tomaten en alle groenten kan u lezen op de Facebookpagina van Luc Dedeene, co-auteur van de G.&F. Encyclopedie

Volg de dagelijkse berichten en tips ivm bijzondere tomaten en fruit op twitter! https://twitter.com/gdekinder
Dagelijkse teelttips voor alle fruitsoorten en bijzondere tomaten kan u lezen op onze Facebookpagina
Twee keer per maand nieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf Je Hier In Voor De Fruit-ABC Nieuwsbrief.

Vroege tafeldruiven in openlucht kweken kan iedereen!

Op dit ogenblik zijn hier 'Birstaler Muscat', 'Kalina' en 'Muscat Bleu' eetrijp. 'Eugeen' zal vermoedelijk binnen een week ook rijpen. De rijptijd van de meeste druivenrassen is vroeger dan andere jaren.
Door de langdurige regen in augustus 2014 is er dit jaar opvallend meer aantasting van valse meeldauw.

Vitis vinifera 'Esther'. Het vroegste druivenras!

Vitis vinifera 'Kalina'. Bijzonder zoete druiven. (Gelijkt goed op 'Ganita')

Vitis vinifera 'Muscat Bleu'.

Vitis vinifera 'Sophie'.

Vitis vinifera 'Eugeen'.
KLIK OP DE FOTO OM DEZE GROTER TE MAKEN!

In openlucht zijn de vroegste druivenrassen rijp vanaf begin (half) augustus tot half september.
Er zijn verschillende vroege ziektetolerante druivenrassen voor openluchtteelt (tafeldruiven/eetdruiven):
- 'Birstaler Muscat': Witgroen. matig grote bessen. Tamelijk vroeg rijp. (Einde augustus - begin sept.)
- 'Esther' (syn. 'Koninklijke Esther'): Blauw, bijna pitloos. Matig grote bessen. Zeer vroeg rijp (begin tot midden augustus). Bladeren hebben een mooie rode herfstkleur.
- 'Eugeen': witgeel. Matig grote zoete bessen. Zeer productief. (Midden september).
- 'Evita': Geel, bijna pitloos. Matig grote bessen. Middenseizoen (Midden sept.)
- 'Kalina': Roze. Kleine tot matig grote bessen. Tamelijk vroeg rijp (Einde aug.)
- 'Hecker': Witgroen. matig grote bessen. Tamelijk vroeg rijp. (Begin sept.) (= Een verbeterde, gezondere Vroege van de Laan)
- 'Lidi': Blauwroze. Kleine tot matig grote bessen. Tamelijk vroeg rijp (Begin sept.)
- 'Muscat Bleu': Blauw. Matig grote bessen. Tamelijk vroeg rijp (Begin sept.)
- 'Primavera': tamelijk klein. Witte schil. Zeer vroeg rijp. (Begin augustus)
- 'Sophie': Witgroen. Matig grote tot grote bessen. Tamelijk vroeg rijp (Begin sept.)
- 'Zalagyonge': Witgeel. Kleine tot matig grote zoete bessen. (Einde augustus)

Kies voor het aanplanten druivenrassen die niet of slechts weinig vatbaar voor echte meeldauw en valse meeldauw! Plant steeds op een zonnige, warme standplaats!

Overzicht van ziektetolerante druivenrassen voor openluchtteelt.
Vroegrijpende druivenrassen geven een grotere oogstzekerheid dan laatrijpende druiven. Hebt u veel plaats in uw tuin, dan kan u overwegen van vroege, middentijdse en een laatrijpend druivenras te planten zodat u verzekerd bent van lekkere druiven vanaf augustus tot oktober.

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM DRUIVEN - VITIS VINIFERA:
Bijzondere druivenrassen.
Druiven-okselscheuten inkorten of verwijderen?
Druiventrossen beschermen tegen vogelvraat en wespenvraat!
Lamsteligheid en verdroogde bessen.
Magnesiumgebrek (bladvergeling) behandelen.
Oogsten van rijpe druiven.

Tafeldruiven- & wijndruivenrassen en verzorging (Vitis vinifera).
Teeltwerkzaamheden bij druiven.
Valse meeldauw op druivenbladeren bij regenweer.
Valse meeldauw (Peronospora) op druiven (nieuw venster).
Ziekten en plagen (overzichtstabel).
Groente- en fruit encyclopedie met info over rassenkeuze, teelt en verzorging van druiven.

Er zijn ook laatrijpende druivenrassen, waarover u in een volgende blog meer kan lezen.

Volg mee de dagelijkse berichten en tips ivm druiven, fruit en bijzondere tomaten op twitter! https://twitter.com/gdekinder
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.
labels: openluchtdruiven, tafeldruiven openlucht, vroege tafeldruiven, dessertdruiven, eetdruiven, ziektetolerante druiven, Vitis vinifera, schimmelvrije druiven, ziektetolerante tafeldruiven openlucht

Zwarte en bruinzwarte tomaten zijn erg lekker!

Zonnig, warm en droog weer is erg gunstig voor de rijping én smaak van de tomaten.
In openlucht zijn de meeste groene tomaten al geplukt om ze veilig binnen te laten narijpen.
Sommige tomaten in openlucht barsten vanaf september en andere worden vatbaar voor de gevreesde tomatenplaag. Zie weblink "Gezonde groene tomaten laten narijpen".
Op het tomatenfestival te Kalmthout komend weekend kan u zeker talrijke tomaten in alle kleuren en formaten bewonderen. (6 en 7 september 2014)

Foto 1 'Amazone Chocolate'

Foto 2 'Black from Tula'

Foto 3 'Black Krim', een zwartbruine vleestomaat.

Foto 4 'Black Prince'

Foto 5 'Black Zebra' een gestreepte tomaat.

Foto 6 'Black Cherry', een zwartbruine zeer lekkere kerstomaat. Erg productief en groeikrachtig!

Foto 7 'Brown Cherry', een bruine kerstomaat.

Foto 8 'Cherokee Chocolate', een bijzonder fijnsmakende tomaat.

Foto 9 'Japanese Trifele Black', een bruinzwarte sappige Romatomaat

Foto 10 'Noire de Crimee', zeer gekend bij verzamelaars van oude tomatenrassen.

Foto 11 'Purple Prince' tomaat

Foto 12 'Blueberry' tomaat

Iedereen kent wel de klassieke rode of gele tomaten. Er bestaan ook zwarte, paarse of bruinzwarte tomaten die mooi en lekker zijn. Het vruchtvlees is meestal losser van structuur en zoeter dan de normale tomaten.
Er zijn zwarte (bruine) tomaten van klein (kers) tot groot. Sommige Romatomaten hebben ook een bruinzwarte schil.

Een overzicht van enkele interessante zwarte of bruine tomaten:
'Amazone Chocolate': zwartbruine, grote vleestomaat met zeer lekker, smeltend zoet en aromatisch vruchtvlees.
'Black Cherry': zwartbruine kerstomaat met lekkere (zoete) kersensmaak. Zeer productief en groeikrachtig.
'Black from Tula': zwartbruine vleestomaat.
'Black Krim': zwart bruine grote vleestomaat met smeltend zoet vruchtvlees.
'Black Zebra': zwartrood gevlekte cocktailtomaat.
'Blueberry' en 'Indigo Rose': paarsblauwe dekkleur en roodroze grondkleur. Bevatten opvallend veel anthocyanen. Sappige en lekkere cocktailtomaten.
'Brown Cherry': bruine kerstomaat
'Cherokee Chocolate': donkerbruine vleestomaat met zeer lekker vruchtvlees.
'Japanese Trifele Black': donkerbruine, Romavormige sappige tomaat
'Kumato': bruinzwarte dikke vleestomaat. Zeer stevig vruchtvlees.
'Noire de Crimee' (gelijkt op 'Black Krim'): zwartbruine vleestomaat met mooi smeltend en zoet vruchtvlees.
'Prune Noire' (= 'Black Plum'): Bruinzwarte Roma-cocktailtomaat.
'Purple Prince': purper-bruine cocktailtomaat met sappig vruchtvlees.
'Purple Isonica': een purperbruine Romatomaat met sappig en zoet vruchtvlees. Ontvelt gemakkelijk.

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM BIJZONDERE TOMATEN.
Tweekleurige tomaten zijn mooi én erg lekker!
Fotoalbum bijzondere tomaten (2014).
Overzicht van bijzondere tomatenrassen (zwarte, bruine, witte, gele, oranje, rode en groene tomaten. Stamtomaten, struiktomaten, roma en kerstomaten).
Speciale zelf te kweken en bijzondere tomatenrassen (raskenmerken A-M).

Gezonde groene tomaten nu plukken en binnen laten narijpen.
Meer lezen over de zaadwinning en zaadbehandeling bij tomaten. (Nieuwe venster)
Groente- en Fruit Encyclopedie met teeltinformatie van tomaten en andere groenten.
Meer teeltinformatie van tomaten en alle groenten kan u lezen op de Facebookpagina van Luc Dedeene, co-auteur van de G.&F. Encyclopedie

Volg de dagelijkse berichten en tips ivm bijzondere tomaten en fruit op twitter! https://twitter.com/gdekinder
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.
Labels: bruine tomaten, bruinzwarte tomaten, Lycopersicon esculentum, paarse tomaten, zwarte tomaten, bijzondere tomaten, zwarte kerstomaten, zwarte cherry, zwarte vleestomaat

Betere bestuiving door te oculeren (duo- of trio-fruitboom).

Verloop van het oculeren:
1. Te snijden oculatie (bladknop) 2. T-snede in de onderstam of in de om te enten boom 3. Ingeschoven oculatie 4. Waterdicht toegebonden oculatie 5. In het volgende voorjaar mag het bindmateriaal verwijderd worden en snoeit u de tak net boven de oculatie af 6. In het volgende voorjaar of zomer groeit er een jonge scheut uit de oculatie.

Zonnig en warm weer tijdens en na het oculeren is gunstig voor het vastgroeien van de oculaties aan de onderstam!

WAAROM OCULEREN?
Fruitbomen met veel bloemen en toch weinig of geen vruchten? Dit kan veroorzaakt zijn door een slechte bestuiving.
Hebt u maar plaats voor 1 fruitboom in uw tuin, dan kan u ook verschillende fruitrassen op 1 fruitboom enten of laten enten.
Indien u twee jonge dezelfde fruitbomen hebt geplant dan kan u op één boom een ander (gelijkbloeiend) ras oculeren zodat u veel meer vruchten kan bekomen. Sommige verkopers beweren dat een ras zelfbestuivend is, terwijl dit normaal niet het geval is.

WERKWIJZE
- Probeer een tweede of derde fruitras te oculeren/enten op een jonge twijg en de vruchtzetting zal meestal verbeteren.
Hou je wel aan dezelfde fruitsoort, dat geeft de beste kans op lukking. Zie weblink "Onderstamkeuze voor de verschillende fruitsoorten".
- Het oculeren van een ander fruitras kan u doen op een jonge, goed groeiende twijg, die goed belicht wordt door de zon.
Op deze twijg kan u een T-vormige insnede maken en er een mooi gesneden schildje inschuiven.
- Waterdicht toebinden met bindmateriaal, maar laat nog wat licht en lucht door tot aan het knopje van de oculatie.
Zie ook weblink "Oculeren of oogenten van onderstammen".

Maak een T-vormige insnede.

Schuif de gesneden oculatie (oogent) in de T-snede.

Bind alles mooi toe zodat er geen water in de wonde kan lopen en de oculatie mooi aansluit in de T-snede.

TIPS BIJ HET OCULEREN.
Voorkom mislukking: laat het oculatiehout niet uitdrogen, werk op actief groeiende onderstammen, werk proper en snijdt de overtollige schors af voor het toebinden.
Droog en redelijk warm weer zijn gunstig om te oculeren, mits de schors van de onderstam nog goed loskomt.
Na enkele weken (in oktober) kan gecontroleerd worden of de oculaties goed vastgegroeid zijn --> Het schildje is mooi groen, terwijl de gele bladsteel afvalt bij aanraking.
De gemakkelijkste fruitsoorten om te oculeren/schildgriffelen zijn appel-, peren- en pruimenbomen. Lees meer over het oculeren in de fruitblog van augustus. (Zie weblinks)
Oogenten of chipbudding wordt toegepast als de schors niet meer loskomt van de onderstam. (Zie weblinks)

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM OCULEREN, CHIPBUDDEN EN ENTEN OP ONDERSTAMMEN:
Betere bestuiving door het oculeren (duo-boom, trio-boom).
Oculeren of oogenten van onderstammen (appel, peer, pruim, kers, perzik).
Oculeren, oogenten, chipbudding, enten en onderstamsoorten.
Oculeren en chip-budding op onderstammen.
oculeren of schildgriffelen.
Oogenten of chipbudden op onderstammen.
Onderstammen voorbereiden op het oculeren.

Onderstamsoorten en te enten fruitsoorten.
Onderstamkeuze voor de verschillende fruitsoorten.
Overzicht van de diverse entmethoden.
Perzikbomen vermeerderen door zaaien en oculeren.
Plantensoorten die u op elkaar kan oculeren of enten.
Tips voor het oculeren.
Vermeerderen van diverse fruitplanten door afleggen, stekken en enten.

Volg de dagelijkse berichten en tips ivm bijzondere tomaten en fruit op twitter! https://twitter.com/gdekinder
Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.
Labels: planten vermeerderen, bestuiving verbeteren, oculeren, schildgriffelen, vruchtzetting verbeteren, schildgriffel, oogenten, oculeren fruitbomen, occuleren, oculeren appelboom.

Fruitsoorten te stekken in september

Uit het snoeihout van sommige fruitsoorten kan je nu ook stekken knippen om deze te vermeerderen! Wacht niet te lang met stekken want er is dagelijks minder zonlicht dan de vorige maanden!

Het vermeerderen van fruitsoorten of onderstammen door zomerstekken wordt zoveel mogelijk in de juiste maand toegepast en is eenvoudig op te zoeken in uw "Fruit ABC-Stekkalender".

De meeste soorten houtig kleinfruit, druiven en onderstammen kunnen vermeerderd worden door stekken.

Scheutstekken of zomerstekken worden tijdens de groeiperiode afgenomen en meestal in speciale stekgrond gestoken bij een hoge luchtvochtigheid en optimale temperatuur.

Als er teveel zonlicht is dan moet er afgeschermd worden om verwelking en verbranding te voorkomen.
Het afschermen kan u best doen met vliesdoek/groeidoek.
Regenweer is ideaal om te stekken, maar met zonnig weer is stekken ook mogelijk mits tijdig af te schermen.
Te stekken in september:
gele kornoelje (Cornus mas), moerbei, passiebloem, driebladige (wilde) citroen, braambes, kruisbes, Japanse wijnbes, taybes, kiwibes (Actinidia arguta) en blauwe bes.

Probeer de temperatuur 's nachts hoger dan 10°C te houden, zodat de stekken snel wortelen.

Gestekte fruitboomonderstammen kan u nog steeds oculeren of oogenten. Zie weblink "Oculeren van onderstammen".

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM STEKKEN VAN PLANTEN:
Fruitsoorten te snoeien in september.
Fruitsoorten te stekken in augustus.
Oculeren of oogenten van onderstammen (appel, peer, pruim, kers, perzik).
Planten vermeerderen d.m.v. zomerstekken (basisinformatie).
Stekken van blauwe bessen (Vaccinium corymbosum).
Stekken van bramen (Rubus fruticosus).
Stekken van kiwibessen - kiwiberry (Actinidia arguta).

Stekken van kruisbessen - stekelbessen (Ribes uva-crispa).
Stekken van sleedoorn (Prunus spinosa).
Stekken van zwarte vlier/inheemse vlier (Sambucus nigra).
Stekken van planten in de fruitstekkalender.
Weblinks i.v.m. het vermeerderen van planten.
Werkwijze bij het stekken van diverse fruitsoorten.

Het is niet altijd eenvoudig om cultuurplanten te vermeerderen door stekken.
Soms zijn er andere vermeerderingsmethoden nodig zoals oculeren, enten of afleggen.
Bramen, taybessen en Japanse wijnbes zijn eenvoudig te vermeerderen door middel van topafleggen.

Twee keer per maand fruitnieuwtjes ivm praktische werkzaamheden ontvangen? Schrijf je hier in voor de Fruit-ABC nieuwsbrief.
Labels: druivelaar stekken, fruitsoorten stekken, stekken in september, zomerstek september, planten vermeerderen, stekken september, stekkalender september, fruitsoorten stekken september

Fruitplanten te snoeien in september.

Door te snoeien bekomt u een boom of struik die jong en groeikrachtig blijft.
Fruitbomen en kleinfruitstruiken zijn minder vatbaar voor schimmels als ze regelmatig gesnoeid worden.
Ook zijn de vruchten of bessen groter en gemakkelijker te plukken in een gesnoeide boom of struik!


Een deskundige fruitsnoei wordt zoveel mogelijk in de juiste maand toegepast.
Bekijk nu onze handige fruit-snoeikalender; een handig overzicht wanneer wat te snoeien.
Eenvoudig op te zoeken in de snoeikalender.

Zomersnoei zal de groei afremmen (vertragen) en geeft een luchtig gezond groeiend gewas.
Zomersnoei is een goede aanvulling van de wintersnoei.

In september kan u nog zomersnoei doen bij o.a. druiven (Vitis vinifera) en bramen. Tijdens de zomersnoei kan u jonge scheuten innijpen of intoppen. Luchtig gesnoeide druivenplanten zijn minder vatbaar voor valse meeldauw!

Een gewone (uitdunnings-)snoei kan u in september doen bij Prunus-soorten (steenfruit), tamme kastanje (Castanea), walnoten (okkernoten), zomerframbozen en taybessen.
De meeste steenfruitsoorten (Prunus-soorten zoals o.a. pruimenbomen, kersenbomen, perzikbomen en abrikozen) kunnen tot ca midden september nog gesnoeid worden! Zie weblink "Pruimen- en kersenbomen snoeien".

Snoeien van fruitstruiken, fruitbomen, noten en kleinfruit in september.
Sommige fruitsoorten kunnen nu ook gestekt worden. Het snoeihout is hiervoor bruikbaar. Meer hierover in een volgend bericht.

NUTTIGE WEBLINKS OP DEZE BLOG IVM SNOEIEN:
Onderstammen voorbereiden op het oculeren .
Snoeien van fruitstruiken, fruitbomen, druiven, noten en kleinfruit in augustus.
Snoeikalender voor alle fruitsoorten.
Snoeien van abrikozenbomen (Prunus armeniaca).
Snoeien van druivenscheuten/okselscheuten (Vitis vinifera).
Snoeien van perzikbomen (Prunus persica).
Snoeien van pruimenbomen na de oogst (einde juli)
Snoeien en leiden van taybessen/tayberry (Rubus 'Tayberry') .
Snoeien van walnoten/okkernotenbomen.

Snoeien van zomerframbozen (Rubus idaeus).
Snoeien van zoete kersenbomen (Prunus avium).
Snoeien van zure kersen/kriekenbomen (Prunus cerasus).
Snoeien van zwarte bessen/zwarte trosbes/zwarte aalbes (Ribes nigrum).
Zomersnoei bij fruitbomen en fruitstruiken .
Zomersnoei bij bramen zorgt voor minder schimmelaantastingen .
Zomersnoei bij vijgen (Ficus carica) .
Zomersnoei bij fruitbomen en fruitstruiken .

Bacterievuur op peren- en appelbomen herkennen en bestrijden.
Meer lezen snoeien in de "Groente & Fruit Encyclopedie" (Auteurs: Luc Dedeene & Guy De Kinder).

Probeer eens een praktische les ivm snoeien en zomersnoei bij te wonen! In de agenda van onze nieuwsbrief kan u daarover meer lezen!

GRATIS NIEUWSBRIEVEN MET TIPS ONTVANGEN?
Deze blogberichten ELKE DAG in uw mailbox? Schrijf je hier in om DAGELIJKS deze blogberichten met praktische tips voor de fruittuin in uw mailbox te ontvangen. (U ontvangt een bevestigingsmail, welke moet bevestigd worden)
Twee keer per maand tips voor de fruittuin in uw mailbox? Schrijf je hier in om twee keer per maand de Fruit-ABC nieuwsbrief te ontvangen. Deze GRATIS nieuwsbrief wordt de 1ste en 16de verstuurd.
Volg de dagelijkse berichten en praktische tips op twitter! http://twitter.com/gdekinder
Praktische teelttips voor ALLE fruitsoorten en bijzondere tomaten kan u ook lezen op onze Facebookpagina

Labels: fruit snoeien, fruit-snoeikalender, fruitsnoei, fruitsnoei in september, fruitsnoei september, september snoeien, snoeien in september, snoeien september, snoeikalender september, steenfruit snoeien,

Fruit-ABC-Nieuwsbrief van 1 september onderwerpen.

KLIK OP DE AFBEELDING OM DEZE GROTER TE MAKEN!
Er werd opnieuw een GRATIS Fruit-ABC-Nieuwsbrief met praktische fruit- en tomateninformatie verstuurd. Deze keer een nieuwsbrief van 10 pagina's (A4-formaat)!
Onderwerpen die in de nieuwsbrief van 1 september besproken worden:
Fruitbomen, druiven en kleinfruit snoeien & stekken in september
Appelperen/Aziatische zandperen plukken.
Appels en peren “goed” plukken is een kunst!
Appel. Herfstappels plukken.
Druiventrossen beschermen tegen vogel- en wespenvraat.
Hazelnoten verzamelen.
Hazelnoten met boorgaatjes.
Kruisbessen vermeerderen met stekken.
Oogenten of chip-budden van onderstammen.
Peren: herfstperen plukken.
Pruimen met vruchtrot (Monilia).
Tomaten met zwarte of bruine kleur zijn mooi en lekker!
Groene tomaten laten narijpen.
Valse meeldauw bij bramen.
Doordragende aardbeien planten.
Tomatenfestival in Kalmthout (6 en 7 september 2014)
Boekentips.
TuinAgenda: plantenbeurzen, tomatenfestival, snoeilessen, fruitinfo, ....

De FruitABC-nieuwsbrief verschijnt twee maal per maand. In de nieuwsbrief van 1 september vindt u teelttips, snoeitips en vermeerderingstips voor fruitsoorten.

GRATIS NIEUWSBRIEVEN MET TIPS ONTVANGEN?
Deze blogberichten ELKE DAG in uw mailbox? Schrijf je hier in om DAGELIJKS deze blogberichten met praktische tips voor de fruittuin in uw mailbox te ontvangen. (U ontvangt een bevestigingsmail, welke moet bevestigd worden)
Twee keer per maand tips voor de fruittuin in uw mailbox? Schrijf je hier in om twee keer per maand de Fruit-ABC nieuwsbrief te ontvangen. Deze GRATIS nieuwsbrief wordt de 1ste en 16de verstuurd.
Volg de dagelijkse berichten en praktische tips op twitter! http://twitter.com/gdekinder
Dagelijkse teelttips voor alle fruitsoorten en bijzondere tomaten kan u ook lezen op onze Facebookpagina

labels: appels plukken, peren plukken, appelperen plukken, hazelnoten verzamelen, chipbudden, zwarte tomaten, kruisbessen stekken